Wij staan op deze fantastische Koninginnensluis in Vreeswijk, Nieuwegein.
Dat is één van de 88 schutsluizencomplexen
van Rijkswaterstaat, die opgeknapt gaat worden.
Als je ziet, de opgave die op ons afkomt, met onze verouderde infrastructuur,
is te groot om dat per regio te doen.
Dus dat moeten we slimmer doen, dat moeten we samen doen.
Kunnen we daar een landelijk programma, een landelijke aanpak, voor opzetten?
Zodat we het sneller, beter, duurzamer,
met minder mensen, meer werk, enzovoort, kunnen doen.
Het belangrijkste is dat we gezorgd hebben voor centrale aansturing,
door een portfoliomanager, van al die sluizentypes, in plaats van dat
dat allemaal in de verschillende regio’s door teams afzonderlijk gedaan werd.
Met die centrale aansturing en met het verbinden van
technisch managers, al die technische teams aan elkaar,
kom je er ook achter dat het belangrijk is dat je met elkaar vaststelt:
wat de minimale kwaliteit is van een sluisrenovatie.
Wat voor kennis heb je daar nou voor nodig?
Ik merk dat we onze eigen kennisprogramma’s hebben.
Dus die bij elkaar brengen, zou ik wel interessant vinden.
En dan komt ook de uitdaging, misschien kunnen we ook wel
niet alleen Rijkswaterstaat kunstwerken... Misschien kunnen we ook wel
kunstwerken van een provincie of van een waterschap nemen.
We doen: verbinden, slim nadenken, kijken of we ook kunnen uniformeren
en met slimme standaarden het werk sneller weg kunnen zetten.
Met kennisinstituten en met andere overheden,
maar ook zeker samen met de markt.
Betekent het dan dat we overal dezelfde deuren in kunnen hangen?
Nee, maar we gaan wel kijken hoe kunnen we zoveel mogelijk
dezelfde type pompen, dezelfde bediening en besturing...
Juist daar kunnen we op standaardiseren.
Dat is ook best een lang proces.
Maar dat is wel waar we naartoe willen met elkaar.
We doen het duurzaam, of we doen het niet.
Als de sluis gerenoveerd is, dan heeft ie een groen keurmerk, een groene sticker,
en dat hebben we nu uitgewerkt op verschillende onderdelen, wat dat dan betekent.
En ook te zorgen dat we zo min mogelijk hinder veroorzaken voor omwonenden,
voor de gebruikers en voor degenen die dit allemaal moeten bedienen.
Maar we doen het uiteindelijk om onze infrastructuur
veilig, duurzaam, toekomstbestendig te houden.
Ik doe veel onderzoek naar de veiligheidsrendementmethode
waarmee we kijken: wat steken we aan financiën in onze waterkeringen?
En wat levert dat aan reductie van het risico op?
Wat we bijvoorbeeld ook doen, is kijken van:
wanneer kan je dan waar het beste aan de slag gaan?
In het verleden werkten we met een overschrijdingskansbenadering
en daarin kijk je van: we hebben een stuk dijk
en die moet een bepaalde storm aankunnen, daar ontwerpen we hem op.
Nu kijken we echt naar het systeem en naar de gevolgen voor het achterland
en wat we dan een acceptabel niveau vinden.
En dan, doordat je naar dat systeem als geheel kijkt
kun je ook op die manier je investeringen gerichter inzetten.
We hebben rekenmodel gemaakt waarmee je de effecten van maatregelen en de kosten
kan vertalen naar wat dat betekent voor systeemniveau en daarin kan optimaliseren.
Het is ontwikkeld in mijn promotieonderzoek.
Binnen het HWBP is het door tien verschillende waterschappen toegepast op dijken.
In het project Samenwerken aan Kunstwerken hebben we ook gekeken
naar de samenhang tussen kunstwerken en dijken.
Meekoppelen of meeliften op andere processen, daar hebben we ook
specifiek naar gekeken, omdat het bij kunstwerken vaak een rol speelt.
Die worden vaak los van dijkversterkingsprojecten behandeld,
maar ze zorgen wel samen voor de veiligheid van een dijktraject.
Als je een veiligheidsprobleem hebt bij je kunstwerk, dan is uitstellen,
om mee te liften met een ander proces, zelden echt economisch verstandig.
Naar voren halen daarentegen, omdat dan de kosten
bijvoorbeeld lager zijn, is wel heel aantrekkelijk.
En ook het goed uitlijnen met de dijkversterking.
Dus probeer die kunstwerken en de dijken, die echt samenhang hebben,
probeer die ook samen of in dezelfde periode op te pakken.
Het zorgt dat we tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten
onze risico’s op een acceptabel niveau kunnen houden
en geen onnodig geld uitgeven aan veiligheid, maar het wel uitgeven als nodig is.
We zien echt forse kostenbesparingen. Dat hebben we bij
de dijkversterkingen nader onderbouwd en dan komen we tot
20% tot 50%, wat je met die optimalisatie kan besparen.
Je kan dit eigenlijk op iedere plek in Nederland met primaire waterkeringen toepassen.
Nog niet iedereen kent het en nog niet iedereen doet het.
Ik denk dat het een hele mooie volgende stap is
in de ontwikkeling van onze waterveiligheid
We zijn begonnen met de beoordeling van onze dijken in het kader van LBO-1.
Daarin neem je ook de kunstwerken mee, maar dat doe je eigenlijk vrij oppervlakkig.
In totaal hebben wij er ongeveer 53 in zitten en dat we eigenlijk niet goed wisten
wat daar nou precies de staat van onderhoud was
en wat we in het kader van de versterking moesten doen.
In het kader van het beheer van onze assets hebben we de
staat van onderhoud van al die kunstwerken in beeld gebracht en geconstateerd:
daar hebben we op flink wat van die kunstwerken groot onderhoud te doen.
Daarvan bleek dat we eigenlijk maar vier kunstwerken moesten versterken
in het kader van het HWBP. We hebben al snel de koppen bij elkaar gestoken:
kunnen die vier kunstwerken niet meelopen in het onderhoudsprogramma?
Want dan kan ik het in één keer aanbesteden met een aannemer die
veel meer toegespitst is op het uitvoeren van het onderhoud van die kunstwerken.
Het betekent ook dat we de aanpak van die kunstwerken
naar voren kunnen halen en het sneller kunnen doen.
En ik denk dat we het veel goedkoper kunnen gaan uitvoeren op deze manier.
Dat is echt wel de verwachting
Dus pragmatisch ingestoken bij ons intern
en vervolgens het gesprek met het HWBP gaan voeren:
als we dat op die manier doen, kan ik met een soort fastlane-subsidiebeschikking
geld krijgen voor die vier kunstwerken waarbij ik de versterking moet doen,
maar ze laten uitvoeren in dat onderhoudsprogramma.
Ik denk dat er veel meer waterschappen zijn, die naast
hun versterkingsopgave echt een onderhoudsopgave hebben.
Als je portfolio die dan ontstaat over meerdere jaren
op die manier naar de markt kunt brengen...
Ik denk dat dat meer duidelijkheid en zekerheid biedt aan de markt
en dat het voor ons ook zeker winst gaat opleveren.
En dat is niet alleen bij ons waterschap, maar ik denk
dat het bij heel veel waterschappen is.
Als het makkelijk kan, moeten we het vooral niet moeilijk doen.
Ik ben blij met houding van het HWBP, want
we zien echt wel dat dit een financieel voordeel oplevert,
laten we dan ook kijken hoe we dat in een subsidieregeling
op een slimme, snelle en efficiënte manier kunnen doen.