We staan bij de Zuidersluis, in Schardam.
Dat is een van de vijf sluizen die fysiek verbeterd is
in het kader van het HWBP pilot Kunstwerken.
In dit project hebben we het in een driefasen contract aangepakt.
Dat wil zeggen dat de combinatie van het ingenieursbureau en de aannemer
al in de verkenningsfase betrokken is geweest.
Dit is een pilotproject geweest,
dat wil zeggen dat het project alleen bestond uit kunstwerken, dat het
dat het een innovatief contract is geweest en dat we system engineering hebben gebruikt.
We zijn blij dat we het zo aangepakt hebben,
omdat we een snelle doorlooptijd hebben gehad.
We hebben de uitvoeringskennis van de opdrachtnemer, in dit geval de aannemer,
al in de verkenningsfase kunnen gebruiken, waardoor we
een maakbaar, beprijsbaar en vergunbaar voorkeursalternatief hebben gekregen.
In de planuitwerkingsfase heeft de aannemer voorgesteld
om de sluizen droog te zetten, waardoor we het risicoprofiel
in de uitvoeringsfase hebben kunnen verlagen.
Bovendien is een voordeel dat je continuïteit hebt
en een langdurige samenwerking, wat het project ten goede komt.
Je werkt met een team aan beide zijden, zowel aan
opdrachtgever- als aan opdrachtnemerskant behoorlijk intensief met elkaar samen.
Dat betekent veel uren, dus de scope van een project moet wel enige omvang hebben.
Doordat je de opdrachtnemer in één keer contracteert,
blijft de marktconformiteit een aandachtspunt.
Dat vraagt van een programmadirectie HWBP ook vertrouwen.
Voor ingewikkelde en complexe kunstwerken
zou ik zeker een meerfasencontract aanbevelen.
De aanleiding voor het project Lob van Gennep, de dijkversterkingsmaatregelen,
daarbij hoort de keersluis hier achter mij,
is om het achterland te beschermen tegen hoogwater.
De wettelijke waterveiligheidsnormen zijn aangescherpt en dat betekent dat we
de dijkversterkingensmaatregelen moeten doen en ook de keersluis moeten aanpakken.
Aanvankelijk, in de verkenningsfase, zijn we uitgegaan van nieuwbouw,
dus het volledig vervangen van het kunstwerk.
Onder andere in overleg met Adviesteam Dijkontwerp
hebben we onderzocht van: is dat wel echt nodig, of zijn er misschien
varianten mogelijk waarbij we de huidige sluis behouden met de nodige aanpassingen?
De keersluis achter ons is nu dertig jaar oud.
Gemiddeld genomen gaan keersluizen tussen de vijftig en honderd jaar mee.
Dat was voor ons een van de aanleidingen om vier varianten te onderzoeken.
Kunnen we niet op een duurzame manier omgaan met de huidige sluis?
We zijn tijdens die variantenanalyse erachter gekomen dat er eigenlijk
meer behouden kan worden aan de huidige sluis dan we dachten.
Dus het levert een weloverwogen keuze op
en dat passen we ook in het dijkontwerp toe.
Dus een brede afweging op kosten, technische betrouwbaarheid, ook draagvlak.
Net als de dijken hebben we met een keersluis ook te maken
met een omgeving die op een goede en kritische manier meedenkt.
Ook voor de keersluis kijken we niet alleen naar het object zelf, maar ook
de omgeving, kunnen we dat nog een impuls geven qua ruimtelijke kwaliteit?
Als je het hebt over een integrale opgave,
dwingt dat je bijna automatisch tot een goede afweging.
En daar kan een variantenanalyse bij werken.
Als ik zie wat de uiteindelijke keuze is geworden
met een minimale aanpak, en dat heeft ook weerslag op de kosten,
toch een hele solide keersluis behouden voor de aankomende vijftig jaar.
Dan is het zeker de moeite waard geweest om in een aantal maanden
met het ingenieursbureau, met ons eigen projectteam en het Adviesteam Dijkontwerp
de variantenanalyse te maken.
Duurzaamheid gaat niet alleen over dijkversterking,
maar gaat juist ook over kunstwerken.
Er was al een stappenplan, een roadmap duurzame dijken,
maar die hebben we nu universeel gemaakt.
Dus het gaat niet alleen over het grondlichaam dat de dijk is,
maar juist ook over de sluizen, de duikers, de stuwen.
Die zijn van andere materialen gemaakt, dus moet je er op een andere manier mee omgaan.
Die hebben vaak ook een hele lange voorgeschiedenis,
cultuurhistorisch belangrijk, daar bieden wij de mensen
de mogelijkheid toe om daar op een goede manier mee om te gaan.
We willen met z’n allen zorgen dat we minder CO₂ uitstoten,
dat we minder materialen gebruiken in de toekomst, primaire grondstoffen.
Dat betekent dat we dus heel kritisch moeten zijn op wat we doen.
Bijvoorbeeld zorgen voor cementloos beton, dat toepassen,
of zorgen dat een gemaal minder energie verbruikt.
Op allerlei manieren kunnen we naar duurzaamheid kijken.
Dat is de ene kant van het verhaal. De andere kant is
ruimtelijke kwaliteit, dus dat iets mooi in het landschap ligt,
dat het een bepaalde waarde heeft voor mensen,
omdat het er al heel lang is.
Dat betekent duurzaamheid voor het HWBP.
Wat we hebben gedaan is, samen met een heel aantal experts van waterschappen,
maar ook van ingenieursbureaus en aannemers, hebben we gekeken naar:
op wat voor manier ga je eigenlijk met een kunstwerk om tijdens een versterking?
Welke stappen doorloop je dan?
Dat hebben we allemaal samengebracht in een website.
De roadmap is zo gemaakt dat je, in iedere fase waarin je zit van een project,
dat je kan kijken wat je zou moeten doen. Dus het is echt een stappenplan.
Vervolgens heb je daarbij tools die je helpen om aan de gang te gaan.
Daarnaast zijn er goede voorbeelden uit de praktijk
om inspiratie op te doen voor je eigen project.
Test het uit en zoek naar de beste duurzame oplossing voor jouw kunstwerk.