Home
H2130 - Grijze duinen
Algemeen
Section |
---|
|
Wiki Markup |
---|
[home]
{scrollbar}
h1. H2130 - Grijze duinen
h1. Algemeen
{section}{column:width=80%}
|| Algemene kenmerken || ||
| Naam | |
| Regio | Europa |
| Watersysteem | kustwateren |
| Natuurparameter | Habitattypen |
| HR nr | H2130 |
| Factsheet opgemaakt door | | Regio | Europa | Watersysteem | kustwateren | Natuurparameter | Habitattypen | HR nr | H2130 | Factsheet opgemaakt door | K.E. |
| |{column}{column:width=20%}
| !2130_knol.jpg|thumbnail! |
| Foto: R. Knol |{column}{section}
h1. Habitat beschrijving
h3. Algemeen voorkomen
Dit prioritaire habitattype betreft alle duingraslanden met een min of meer gesloten gras-, mos\- of korstmosmat langs de Atlantische, Baltische en Noordzeekust in Europa. Dit zijn de zogenaamde 'grijze duinen', die meer landinwaarts liggen dan de met Helm (_Ammophila arenaria_) begroeide 'witte duinen' (habitattype [H2120 - Witte duinen]). Het habitattype omvat diverse soorten duingrasland van de verbonden Droge en kalkrijke duingraslanden (_Polygalo-Koelerion_), Duinsterretjes verbond (_Tortulo-Koelerion_), Gewoon struisgras verbond (_Plantagini-Festucion_), Duin-Buntgras verbond (_Corynephorion canescentis_) en Orde der Heischrale graslanden (_Nardo-Galion saxatilis_). In ons land is het habitattype aanwezig in alle kustduinen, van Schiermonnikoog tot aan het Zwin. Van deze zijn enkele gemeenschappen van bijzondere betekenis, omdat ze vrijwel beperkt zijn tot Nederland en een groot aantal zeldzame soorten bevatten. Dit geldt in het bijzonder voor de duinpaardebloemgraslanden, voor gemeenschappen van het zogenaamde zeedorpenlandschap en voor gemeenschappen van de kalkarme vroongronden.
Op veel plaatsen is het habitattype in zijn voorkomen bedreigd doordat de vegetatie geleidelijk vergrast of dichtgroeit met struweel, dit als gevolg van luchtverontreiniging, het wegvallen van dynamiek en een sterke afname van de konijnenstand. Het zeedorpenlandschap is het best ontwikkeld in de kalkrijke Hollandse duinen nabij oude vissersdorpen als Scheveningen, Katwijk, Noordwijk, Wijk aan Zee en Egmond. De duinpaardebloemgraslanden komen het meest voor in de kalkrijke duinen ten zuiden van Bergen. De vroongronden zijn grotendeels beperkt tot Goeree en Schouwen.[#1].
h3. Milieurandvoorwaarden
Het zeedorpenlandschap wordt gekenmerkt door kleinschalige menselijke invloeden, zoals betreding en beweiding, en in het verleden ook het boeten en drogen van netten, het bleken van linnengoed en het verbouwen van aardappelen. Deze vormen van landgebruik leiden tot plaatselijke verstuiving en een lichte mate van voedselverrijking, waardoor op korte afstand sprake is van een sterke afwisseling in standplaatsen. Opvallende soorten in dit landschapstype zijn Kegelsilene (_Silene conica_), Nachtsilene (_Silene nutans_), Oorsilene (_Silene otites_), Duinaveruit (_Artemisia campestris_ subsp. _maritima_), Ruw gierstgras (_Milium vernale_), Hondskruid (_Anacamptis pyramidalis_) en Blauwe bremraap (_Orobanche purpurea_).
De duinpaardebloemgraslanden zijn misschien wel het meest kenmerkend voor de grijze duinen. Ze zijn eveneens gebonden aan kalkhoudende standplaatsen. De graslanden worden in stand gehouden door lichte overstuiving en begrazing door konijnen, plaatselijk ook door beweiding met runderen of paarden. Bijzondere soorten zijn, naast een aantal specifieke paardebloemen, onder meer Zandviooltje (_Viola rupestris_) en Kruisbladgentiaan (_Gentiana cruciata_). In duingebieden met een stabiele konijnenstand weten de duinpaardebloemgraslanden doorgaans goed stand te houden, maar op plaatsen waar de konijnenstand is ingestort, dreigen deze graslanden te worden overwoekerd door robuuste grassen als Duinriet (_Calamagrostis epigejos_) of door Kruipwilg (_Salix repens_).
De vroongronden worden aangetroffen op plekken in de oude (ontkalkte) duinen die van oudsher worden beweid; het zijn zogenaamde meentgronden. Op plaatsen waar de vroongronden hun oorspronkelijke, licht golvende reliëf hebben behouden (dus niet geëgaliseerd zijn), zijn de aanwezige graslanden het fraaist ontwikkeld met bedreigde soorten als Herfstschroeforchis (_Spiranthes spiralis_) en Veldgentiaan (_Gentianella campestris_).[#1].
h3. Beheer en ontwikkelingskansen
Begrazing en betreding wat vergrassing en dichtgroeien met struweel tegengaat zijn belangrijke factoren om dit habitattype in stand te houden (met uitzondering van het Duin-Buntgras verbond dat geen betreding, graven of graas verdraagt). In het algemeen is de achteruit gang van deze gronden gevolg van luchtverontreiniging, het wegvallen van dynamiek, verandering van de grondwaterstand en een sterke afname van de konijnenstand [#1].
h1. Dosis-effect relaties
Deze dosis-effect relaties zijn gebaseerd op de standplaatsfactoren van voorkomende plantengemeenschappen. Het habitattype zelf is een landschapskenmerk waardoor het erg moeilijk is om relaties te definieren.
\\
h4. Stroomdiagram
\\
{flowchart}graph[
rankdir=LR]
nodesep=0.5
"node0" [
label = "Bodemtype|Districten||Zoutgehalte|Vochtgehalte bodem"
shape = "record"
];
"node3" [
label = "HGI algemeen"
shape = "record"
];
"node0":f1-> "node3" [style=italic,label="minimum"]
[
id = 2
];
{flowchart}
\\
h5. Algemene dosis-effect relaties
{section}{column:width=50%}
{chart:type=bar|title=Bodemtype|xlabel=bodemtype|yLabel=HGI|dataDisplay=true|dataOrientation=vertical|legend=false}
||bodemtype||HGI ||
|zand|1|
|lemig zand|1|
|leem|1|
|anders|0|
{chart}
Referentie: [#1]{column}{column:width=50%}
|| district || || || || voorkomen verbond || || ||
| | Duin-Buntgras | Struisgras | Duinsterretjes | Duingraslanden | Heischrale graslanden || Habitattype |
| Wadden | V | V | V | V | V | V |
| Renodunaal | W | V | V | V | V | V |
| Gelders | A | W | A | A | A | W |
| Kempens | A | W | A | A | A | W |
| Vlaams | A | W | A | A | A | W |
Legenda: V: veel; W: weinig; A: afwezig
Referentie: [#2]{column}{section}
{section}
{column:width=50%}
||Zoutgehalte||HGI||
|zeer zoet|1|
|anders|0|
Referentie: [#1]
{column}
{column:width=50%}
||Vochtgehalte bodem||HGI||
|vochtig|1|
|droog|1|
|anders|0|
Referentie: [#1]
{column}{section}
h1. Onzekerheid en validatie
(!) Deze rekenregels zijn niet gevalideerd.
h1. Toepasbaarheid
Deze dosis-effect relaties zijn gebaseerd op de standplaatsfactoren van de plantengemeenschappen die in dit habitattype zijn opgenomen. Door de variatie tussen de planten gemeenschappen die samen het habitattype vormen wat betreft de noodzaak/gevoeligheid voor begrazing en het voorkomen op zowel kalkarme als kalkrijke en humeuze gronden zijn deze twee kenmerken niet meegenomen in deze dosis-effect relaties.
h1. Voorbeeld project
Er is geen voorbeeldprojekt beschikbaar.
h1. Referenties
1 {anchor:1} [ Column |
---|
| Image Added
| Foto: R. Knol |
|
|
Habitat beschrijving
Algemeen voorkomen
Dit prioritaire habitattype betreft alle duingraslanden met een min of meer gesloten gras-, mos- of korstmosmat langs de Atlantische, Baltische en Noordzeekust in Europa. Dit zijn de zogenaamde 'grijze duinen', die meer landinwaarts liggen dan de met Helm (Ammophila arenaria) begroeide 'witte duinen' (habitattype H2120 - Witte duinen). Het habitattype omvat diverse soorten duingrasland van de verbonden Droge en kalkrijke duingraslanden (Polygalo-Koelerion), Duinsterretjes verbond (Tortulo-Koelerion), Gewoon struisgras verbond (Plantagini-Festucion), Duin-Buntgras verbond (Corynephorion canescentis) en Orde der Heischrale graslanden (Nardo-Galion saxatilis). In ons land is het habitattype aanwezig in alle kustduinen, van Schiermonnikoog tot aan het Zwin. Van deze zijn enkele gemeenschappen van bijzondere betekenis, omdat ze vrijwel beperkt zijn tot Nederland en een groot aantal zeldzame soorten bevatten. Dit geldt in het bijzonder voor de duinpaardebloemgraslanden, voor gemeenschappen van het zogenaamde zeedorpenlandschap en voor gemeenschappen van de kalkarme vroongronden.
Op veel plaatsen is het habitattype in zijn voorkomen bedreigd doordat de vegetatie geleidelijk vergrast of dichtgroeit met struweel, dit als gevolg van luchtverontreiniging, het wegvallen van dynamiek en een sterke afname van de konijnenstand. Het zeedorpenlandschap is het best ontwikkeld in de kalkrijke Hollandse duinen nabij oude vissersdorpen als Scheveningen, Katwijk, Noordwijk, Wijk aan Zee en Egmond. De duinpaardebloemgraslanden komen het meest voor in de kalkrijke duinen ten zuiden van Bergen. De vroongronden zijn grotendeels beperkt tot Goeree en Schouwen.#1.
Milieurandvoorwaarden
Het zeedorpenlandschap wordt gekenmerkt door kleinschalige menselijke invloeden, zoals betreding en beweiding, en in het verleden ook het boeten en drogen van netten, het bleken van linnengoed en het verbouwen van aardappelen. Deze vormen van landgebruik leiden tot plaatselijke verstuiving en een lichte mate van voedselverrijking, waardoor op korte afstand sprake is van een sterke afwisseling in standplaatsen. Opvallende soorten in dit landschapstype zijn Kegelsilene (Silene conica), Nachtsilene (Silene nutans), Oorsilene (Silene otites), Duinaveruit (Artemisia campestris subsp. maritima), Ruw gierstgras (Milium vernale), Hondskruid (Anacamptis pyramidalis) en Blauwe bremraap (Orobanche purpurea).
De duinpaardebloemgraslanden zijn misschien wel het meest kenmerkend voor de grijze duinen. Ze zijn eveneens gebonden aan kalkhoudende standplaatsen. De graslanden worden in stand gehouden door lichte overstuiving en begrazing door konijnen, plaatselijk ook door beweiding met runderen of paarden. Bijzondere soorten zijn, naast een aantal specifieke paardebloemen, onder meer Zandviooltje (Viola rupestris) en Kruisbladgentiaan (Gentiana cruciata). In duingebieden met een stabiele konijnenstand weten de duinpaardebloemgraslanden doorgaans goed stand te houden, maar op plaatsen waar de konijnenstand is ingestort, dreigen deze graslanden te worden overwoekerd door robuuste grassen als Duinriet (Calamagrostis epigejos) of door Kruipwilg (Salix repens).
De vroongronden worden aangetroffen op plekken in de oude (ontkalkte) duinen die van oudsher worden beweid; het zijn zogenaamde meentgronden. Op plaatsen waar de vroongronden hun oorspronkelijke, licht golvende reliëf hebben behouden (dus niet geëgaliseerd zijn), zijn de aanwezige graslanden het fraaist ontwikkeld met bedreigde soorten als Herfstschroeforchis (Spiranthes spiralis) en Veldgentiaan (Gentianella campestris).#1.
Beheer en ontwikkelingskansen
Begrazing en betreding wat vergrassing en dichtgroeien met struweel tegengaat zijn belangrijke factoren om dit habitattype in stand te houden (met uitzondering van het Duin-Buntgras verbond dat geen betreding, graven of graas verdraagt). In het algemeen is de achteruitgang van deze gronden het gevolg van luchtverontreiniging, het wegvallen van dynamiek, verandering van de grondwaterstand en een sterke afname van de konijnenstand #1.
Dosis-effect relaties
Deze dosis-effect relaties zijn gebaseerd op de standplaatsfactoren van voorkomende plantengemeenschappen. Het habitattype zelf is een landschapskenmerk waardoor het erg moeilijk is om relaties te definieren.
Stroomdiagram
Algemene dosis-effect relaties
Section |
---|
Column |
---|
| Chart |
---|
dataDisplay | true |
---|
legend | false |
---|
xlabel | bodemtype |
---|
title | Bodemtype |
---|
dataOrientation | vertical |
---|
type | bar |
---|
yLabel | HGI |
---|
| bodemtype | HGI |
---|
zand | 1 | lemig zand | 1 | leem | 1 | anders | 0 |
|
Referentie: #1 |
Column |
---|
| district | | | | voorkomen verbond | | |
---|
| Duin-Buntgras | Struisgras | Duinsterretjes | Duingraslanden | Heischrale graslanden | Habitattype |
---|
Wadden | V | V | V | V | V | V | Renodunaal | W | V | V | V | V | V | Gelders | A | W | A | A | A | W | Kempens | A | W | A | A | A | W | Vlaams | A | W | A | A | A | W |
Legenda: V: veel; W: weinig; A: afwezig Referentie: #2 |
|
Section |
---|
Column |
---|
| Zoutgehalte | HGI |
---|
zeer zoet | 1 | anders | 0 |
Referentie: #1 |
Column |
---|
| Vochtgehalte bodem | HGI |
---|
vochtig | 1 | droog | 1 | anders | 0 |
Referentie: #1 |
|
Onzekerheid en validatie
Deze rekenregels zijn niet gevalideerd.
Toepasbaarheid
Deze dosis-effect relaties zijn gebaseerd op de standplaatsfactoren van de plantengemeenschappen die in dit habitattype zijn opgenomen. Door de variatie tussen de planten gemeenschappen die samen het habitattype vormen wat betreft de noodzaak/gevoeligheid voor begrazing en het voorkomen op zowel kalkarme als kalkrijke en humeuze gronden zijn deze twee kenmerken niet meegenomen in deze dosis-effect relaties.
Voorbeeld project
Er is geen voorbeeldprojekt beschikbaar.
Referenties
1
http://www.minlnv.nl/natura2000...
2
...
Weeda, ...
E.J.,
...
J.H.J.
...
Schaminee,
...
L.
...
van
...
Duuren
...
(2003).
...
Atlas
...
van
...
Plantengemeenschappen
...
in
...
Nederland.
...
Deel3
...
Kust
...
en
...
binnenlandse
...
pioniermilieus.
...
KNNV
...
Uitgeverij.