Officiële projecttitel: Actief grondwaterpeilbeheer in de bebouwde omgeving: grondwater, infrastructuur/bebouwing en groen
Acroniem: AGWP GO!
Projectperiode: 1 november 2022 t/m 1 november 2026
(verlenging aangevraagd tot 31 maart 2027)
Inleiding
Hitte en droogte, verstedelijking en ingrepen in de bodem hebben een grote invloed op het grondwaterniveau. Toenemende fluctuaties veroorzaken schade aan funderingen, verzakkende wegen en riolen, wateroverlast en aantasting van stedelijk groen. Om hier beter tegen bestand te zijn, is in 2022 het consortium AGWP GO! van start gegaan.
Actief Grondwaterpeilbeheer (AGWP) richt zich op het zo goed mogelijk beheren van de freatische grondwaterstand rond een streefwaarde, waarbij pieken en dalen worden afgevlakt. Dit gebeurt via drainage-infiltratieleidingen in directe verbinding met het oppervlaktewater of via pomp-overlaatconstructies. Anders dan traditionele drainagesystemen, die vooral gericht zijn op afvoer, maakt AGWP het mogelijk om water vast te houden voor droge periodes en actief water aan te voeren en te infiltreren naar het grondwater.
Het doel van dit TKI-project is om kennis te vergroten over de werking van verschillende AGWP-systemen onder uiteenlopende omstandigheden in de gebouwde omgeving. Daarmee willen we het ontwerp, de sturing en het beheer van AGWP-systemen optimaliseren, zodat bodemdaling wordt beperkt, schade aan bebouwing en infrastructuur wordt tegengegaan en water beter beschikbaar komt voor stedelijk groen.
AGWP GO! is een vier jaar durend praktijkonderzoek in drie living labs:
- Tussen de Vaarten, Almere
- Lairessestraat, Amsterdam
- Land van Valk, Dordrecht
Het onderzoek richt zich op tien thema’s:
- Functioneren van het systeem: (1) watervraag, (2) hydraulisch en hydrologisch functioneren, (3) verstopping en regeneratie, (4) beheer, sturing en monitoring, (5) invloed en reikwijdte van het afvlakken van grondwaterfluctuaties.
- Impact op de omgeving: (6) bodemdaling, (7) zetting van infrastructuur, (8) schade aan houten paalfunderingen, (9) stedelijk groen, (10) waterkwaliteit.
Het nevendoel van de monitoring in de drie Living Labs is het opdoen van praktijkervaring met AGWP-systemen voor handelingsperspectief.
De meetresultaten en analyses worden vertaald naar praktische inzichten voor grootschalige toepassing. Hiermee bouwt het consortium voort op het DPRA-onderzoek Actief Grondwaterpeilbeheer (2017) van Deltares, Aveco de Bondt en Fugro, en wisselt kennis uit met de deelexpeditie van het Kenniscentrum Bodemdaling en Funderingen (KBF).
Meer informatie:
Consortium
Het consortium bestaat uit de volgende 13 partners:
Kennisinstellingen:
- Deltares (penvoerder)
- KWR Water Research Institute
Bedrijfsleven:
- Aveco de Bondt B.V.
- Fugro GeoServices B.V.
- Vandervalk+Degroot B.V.
Overheden/overig:
- Gemeente Almere
- Gemeente Dordrecht
- Ingenieursbureau Rotterdam
- Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koningsrelaties
- Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Rijkswaterstaat
- Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) via TKI Deltatechnologie en TKI Watertechnologie
- Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer (STOWA)
- Waternet
Het kernteam bestaat uit: Deltares, KWR, Aveco de Bondt en Fugro en komt 1x per 6 weken samen.
Project tijdlijn
Fasering
Het project bevat de volgende 5 fases:
- Literatuurstudie, inventarisatie beschikbare kennis
- Selecteren AGWP-systemen en bepalen monitoringsdoelstellingen
- Opstellen monitoringsplannen
- a. Aanleg en/op aanpassing AGWP systemen en monitoring
b. Uitvoeren monitoring en data analyse - a. Projectrapportage
b. Eindsymposium
c. Opzetten en onderhouden van een website
Planning
Het project bevindt zicht momenteel in fase 4, gestart in Q1 2025. Fase 4 eindigt op 1 september 2026, daarmee kunnen de monitoringsresultaten van zomer 2026 nog worden meegenomen in de analyses. Met die planning is het niet realistisch om fase 5 op 1 november 2026 af te ronden. Daarom is verlenging aangevraagd tot 31 maart 2027, op basis van de volgende planning:
- Eindrapportage: 20 december 2026 (afronding fase 5a)
- Eindsymposium: januari/februari 2027 (afronding fase 5b)
- Nieuwe einddatum: 31 maart 2027 (afronding fase 5c)
Alle consortiumpartners hebben al ingestemt met het voorstel van project verlenging tot 31 maart 2027. Het formele verzoek staat momenteel uit bij TKI.
Tussentijdse resultaten
Fase 1) Literatuurstudie
Het literatuuronderzoek heeft zich gericht op drie specifieke doelen:
- Het in kaart brengen van bestaande kennis door het verzamelen van relevante literatuur binnen het onderzoeksgebied. Het Literatuuroverzicht [LINK] is daar het resultaat van.
- Het identificeren en evalueren van kennishiaten (knowdledge gaps). Dit is vertaald naar een kennismatrix [LINK] over het functioneren en de effectiviteit van AGWP systemen, toegepast in fase 2.
- Het bieden van een feitelijke basis voor vervolgonderzoek in het ‘AGWP GO!’ project, door het samenbrengen met bestaande literatuur. Dit kennisoverzicht wordt in als het hoofdstuk ‘achtergrondinformatie’ opgenomen in de eindrapportage (fase 5).
Fase 2) Selecteren AGWP-systemen en bepalen monitoringsdoelstellingen
In fase 2 is de kennismatrix uit fase 1 gebruikt om de kennishiaten te beoordelen op urgentie en relevantie. Hiervoor is op 5 oktober 2023 een consortiumbijeenkomst georganiseerd: de drie gemeeentes hebben hun Living Lab gepitcht. Tijdens de bijeenkomst via scores de meest relevante en urgente thema’s in de matrix geïdentificeerd [LINK]: 1) Watervraag; 2) Bodemdaling, inclusief invloedssfeergebied; 3) Waterkwaliteitsrisico’s; 4) Regeneratie bij verstopping.
Vervolgens zijn de in de matrix geïdentificeerde onderzoeksvragen vertaald naar concrete toepassingen in de drie living labs. Via vervolggesprekken zijn de vragen die binnen de living labs spelen nader gespecificeerd, is relevante achtergrondinformatie opgehaald over de drie labs. Dit heeft in zijn geheel de basis gelegd voor fase 3: het opstellen van een breed gedragen en concreet monitoringsplan.
Fase 3) Opstellen monitoringsplannen
Het monitoringsplan is hier beschikbaar. Het beschrijft hoe de metingen in de drie living labs gezamenlijk antwoord moeten gaan geven op de onderzoeksvragen. Dit plan is een dynamisch werkdocument dat, op basis van de praktijkervaringen en afstemming met de gemeenten en Waternet, wordt aangepast en uitgebreid. De definitieve monitoringsopzet is onderdeel van de eindrapportage.
Consortiumbijeenkomst 27 oktober 2025
20251027 - TKI AGWP GO - consortiumbijeenkomst 27 oktober 2025 te Utrecht - alle slides.pdf
Contact
Bas van Haaren (Deltares)
Penvoerder/ projectleider sinds 1 oktober 2024
bas.vanhaaren[@]Deltares.nl
Living Lab coördinatoren
- Living Lab Tussen de Vaarten, Almere – Reinder Brolsma (Deltares)
- Living Lab Lairessestraat, Amsterdam – Lennart Brokx (KWR)
- Living Lab Land van Valk, Dordrecht – Rik van den Oever (Deltares)
