Versions Compared

Key

  • This line was added.
  • This line was removed.
  • Formatting was changed.
Wiki Markup
{scrollbar}

h1. Rietgors - _Emberiza schoeniclus_
h1. Algemeen
{section}{column:width=80%}
|| Algemene kenmerken || ||
| Naam soort(en)groep | Rietgors - _Emberiza schoeniclus_ |
| Regio | Nederland, Europa |
| Watersysteem | Plassen,  |
| Natuurparameter | vogelsrietland en ruigte, hoogveen, moeras  |
| HRNatuurparameter nr | vogels |
| Factsheet opgemaakt door | M.P. Weeber |{column}{column:width=20%}
| !ZomertalingRietgors (www.natuurfotoalbumie-forum.eunl).jpg|thumbnail! |
| [natuurfotoalbum.eu]www.ie-forum.nl] Foto: R. Weenink |{column}{section}

h1. Habitat beschrijving


h3. Algemeen voorkomen

De rietgors komt in een groot aantal habitats voor. Er bestaat echter een voorkeur voor moerassig terrein met veel riet, rietruigte en opslag van struiken. Daarnaast zijn rietgorzen te vinden in vochtige en natte vegetaties zonder riet, zoals ruige hooilanden, zeggenmoerassen, grienden, graanvelden, koolzaadvelden, hoogvenen, ruigtekruiden en heidevelden [#1]. Smalle riet en ruigtestroken gelegen langs kanalen, vaarten en sloten worden ook voor de broed gebruikt [#1]. Als het broed habitat grenst aan akkergebieden met granen of koolzaad heeft dit een sterke voorkeur, doordat de rietgors dit als foerageergebied gebruikt [#1]. Het broeden van de rietgors in droger habitat is in Nederland niet aan de orde [#1]. 

Het nest van de rietgors wordt op of nabij de bodem gebouwd. Hierdoor kan de soort overlast ondervinden van peilfluctuaties en overstromingen [#1]. De vogel heeft de voorkeur voor zoet tot brak water [#1]. Wilgen, riet en kruiden worden gebruikt om rond te foerageren [#1]. Hierbij is het van belang dat de kruiden tussen de 10 en 40 cm hoog zijn. Na het uitvliegen verplaatsen de rietgorzen zich met hun jongen naar de voedselrijke delen van gebieden, tijdens het broedseizoen wordt er meestal 30 tot 100 meter van het nest gefoerageerd [#1].

h3. Voedselhabitat en strategie

In het voorjaar schakelt de rietgors over van plataardig voedsel, zoals zaden, naar evertebraten. In het broedseizoen worden dan ook hoofdzakelijk evertebraten gegeten en aan de jongen gevoerd. Na het broedseizoen schakelen de jongen zelf over op plataardig materiaal [#1].   

h3. Reproductie en migratie

De broedperiode duurt van maart tot en met augustus. Twee broedsel worden door een deel van de populatie gelegd en drie broedsels zijn ongebruikelijk voor Nederlandse rietgorzen. Er worden 4 tot 5 eieren gelegd, die na 12 tot 15 dagen uitkomen. De jongen zijn na 10 tot 12 dagen vliegvlug, het nest wordt echter al 3 tot 5 dagen ervoor verlaten [#1]. 

De rietgors is het gehele jaar in Nederland aanwezig. Echter broedvogels trekken in september en oktober naar het zuiden en worden vervangen door noordelijker broedende vogels. In maart en mei keren de broedvogels terug in Nederland [#1]. 

h3. Leeftijd en mortaliteit


h1. Dosis-effect relaties

h4. Stoomdiagram

\\{flowchart}graph[
rankdir=LR]
nodesep=0.5
"node0" [
label = "HGI Nesthabitat Rietgors | HGI Leefgebied algemeen Rietgors"
shape = "record"
];
"node3" [
label = "HGI Broedgebied Rietgors"
shape = "record"
];
"node0":f1-> "node3" [style=italic,label="minimum"]
[
id = 2
];
{flowchart}
\\

\\{flowchart}graph[
rankdir=LR]
nodesep=0.5
"node0" [
label = "Waterstand in moerasvegetaties | Overstromingen | Hoogte vegetatie "
shape = "record"
];
"node3" [
label = "HGI Nesthabitat Rietgors"
shape = "record"
];
"node0":f1-> "node3" [style=italic,label="minimum"]
[
id = 2
];
{flowchart}
\\

\\{flowchart}graph[
rankdir=LR]
nodesep=0.5
"node0" [
label = " Taludvorm | Status vegetatie | Oevervegetatie en moeras  "
shape = "record"
];
"node3" [
label = "HGI Broedgebied algemeen Rietgors"
shape = "record"
];
"node0":f1-> "node3" [style=italic,label="minimum"]
[
id = 2
];
{flowchart}
\\

\\{flowchart}graph[
rankdir=LR]
nodesep=0.5
"node0" [
label = "Hoogte bodembedekkende kruiden | Hoogte rietvegetaties "
shape = "record"
];
"node3" [
label = "Hoogte vegetatie"
shape = "record"
];
"node0":f1-> "node3" [style=italic,label="geometrisch gemiddelde"]
[
id = 2
];
{flowchart}
\\

\\{flowchart}graph[
rankdir=LR]
nodesep=0.5
"node0" [
label = " Successiestadia | Boombedekking "
shape = "record"
];
"node3" [
label = "Status vegetatie"
shape = "record"
];
"node0":f1-> "node3" [style=italic,label="gemiddelde"]
[
id = 2
];
{flowchart}
\\

\\{flowchart}graph[
rankdir=LR]
nodesep=0.5
"node0" [
label = " Breedte oevervegetatie | Areaal moeras "
shape = "record"
];
"node3" [
label = "Oevervegetatie en moeras"
shape = "record"
];
"node0":f1-> "node3" [style=italic,label="gemiddelde"]
[
id = 2
];
{flowchart}
\\

h4. Dosis-effect relaties

Zie ook [Algemeen - Vis-etende vogels|Algemeen - Vis-etende vogels] en [Algemeen - Broed en rust habitat (Water)vogels|Algemeen - Broed en rust habitat (Water)vogels] voor algemene rekenregels voor vogels. 

Door Sierdsema 1995 is ...................Aartsen et al [#2]. 

{section{section}{column:width=50%}
{chart:type=XYline|title=  Taludvorm|xlabel=taludvorm (graden)|yLabel=HSI |dataDisplay=true|dataOrientation=vertical|legend=false}
|| taludvorm (graden) || HSI ||
| 0 | 1 |
| 20 | 0.8 |
| 45 | 0 |
| 60 | 0 | 
{chart}
Referentie: [#1]

{column}{column:width=50%}
{chart:type=XYlinebar|title=Waterstand in Taludvormmoerasvegetaties|xlabel=taludvormwaterstand in moerasvegetaties (gradencm)|yLabel=HSI |dataDisplay=true|dataOrientation=vertical|legend=false}
|| waterstand in taludvormmoerasvegetaties (gradencm) || HSI ||
| < -10 | 0 |
| -10 - 0 | 10.3 |
| 0 - 201 | 0.8 |
| 451 - 8 | 01 |
| > 608 | 0 | 
{chart}
Referentie: [#1]

{column}{section}{section}{column:width=50%}
{chart:type=bar|title=Waterstand in moerasvegetaties|Overstromingen|xlabel=waterstand inoverstromingen moerasvegetaties (cmperiode)|yLabel=HSI |dataDisplay=true|dataOrientation=vertical|legend=false}
|| waterstand in moerasvegetatiesoverstromingen (cmperiode) || HSI ||
| <tot -10 | 0 |
| -10 - 0 | 0.3in apr | 1 |
| 0apr - 1aug | 0.8 |
| 1geen - 8 | 1 |
| > 8 | 0 |
{chart{chart}
Referentie: [#1]

{column}{section}{section}{column:width=50%}
{chart:type=bar|title=OverstromingenHoogte bodembedekkende kruiden|xlabel=overstromingen hoogte bodembedekkende kruiden (periodecm)|yLabel=HSI |dataDisplay=true|dataOrientation=vertical|legend=false}
|| hoogte bodembedekkende overstromingenkruiden (periodecm) || HSI ||
| tot0 in- apr10 | 10 |
| apr10 - 40 aug | 01 |
| geen> 40 | 10 |
{chart}
Referentie: [#1]
{column}{section}

{columnsection}{column:width=50%}
{chart:type=bar|title=Hoogte bodembedekkende kruidenSuccessiestadia|xlabel= hoogte bodembedekkende kruiden (cmsuccessiestadia (klassen)|yLabel=HSI |dataDisplay=true|dataOrientation=vertical|legend=false}
|| hoogte bodembedekkende kruidensuccessiestadia (cmklassen) || HSI ||
| 0riet -in 10water | 0.1 |
| 10riet -met 40droge plekken | 10.6 |
| >vochtig zuiver 40riet | 0.8 |
{chart}
Referentie: [#1]
{column}{section}

{section}{column:width=50%}
{chart:type=bar|title=Successiestadia|xlabel=successiestadia (klassen)|yLabel=HSI |dataDisplay=true|dataOrientation=vertical|legend=false}
|| successiestadia (klassen) || HSI ||
| riet in water| zegge - rietland| 1 |
| rietland met struik opslag | 1 |
| rietruigte met struik opslag | 1 |
| rietruigte met moerasbos | 0.12 |
| rietmoerasbos met drogeopen plekken | 0.61 |
| vochtigmoerasbos zuiver riet | 0.8 |
| zegge - rietland| 1 |
| rietland met struik opslag | 1 |
| rietruigte met struik opslag | 1 |
| rietruigte met moerasbos | 0.2{chart}
Referentie: [#1]

{column}{column:width=50%}
{chart:type=bar|title=Hoogte rietvegetaties|xlabel= hoogte rietvegetaties (m)|yLabel=HSI |dataDisplay=true|dataOrientation=vertical|legend=false}
|| hoogte rietvegetaties (m) || HSI ||
| 61 - 90 | 0 |
| moerasbos91 met- open120 plekken | 0.1 |
| 121 - moerasbos150 | 0.2 |
{chart}
Referentie: [#1]

{column}{column:width=50%}
{chart:type=bar|title=Hoogte rietvegetaties|xlabel= hoogte rietvegetaties (m)|yLabel=HSI |dataDisplay=true|dataOrientation=vertical|legend=false}
|| hoogte rietvegetaties (m) || HSI ||
| 61 - 90 | 0 |
| 91 - 120| 151 - 180 | 0.9 |
| 181 - 210 | 1 |
| 211 - 240 | 0.1 |
| 121> - 150240 | 0.2 |
| 151 - 180 | 0.9 |
| 181 - 210 | 1 |
| 211 - 240 | 0.1 |
| > 240 | 0 |
{chart}
Referentie: [{chart}
Referentie: [#1]

{column}{section}{section}{column:width=50%}
{chart:type=XYline|title=Breedte oevervegetatie|xlabel=breedte oevervegetatie (m)|yLabel=HSI |dataDisplay=true|dataOrientation=vertical|legend=false}
|| breedte oevervegetatie (m) || HSI ||
| 0 | 0 |
| 0.5 | 0 |
| 1 | 0.3 |
| 2 | 0.7 |
| 3 | 1 |
| 5 | 1 |
{chart}
Referentie: [#1]

{column}{section}{section}{column:width=50%}
{chart:type=XYline|title=Breedte oevervegetatieBoombedekking|xlabel=breedte oevervegetatieboombedekking (m%)|yLabel=HSI |dataDisplay=true|dataOrientation=vertical|legend=false}
|| breedte oevervegetatieboombedekking (m%) || HSI ||
| 0 | 0.8 |
| 0.510 | 01 |
| 120 | 0.37 |
| 240 | 0.75 |
| 50 | 0.3 |
| 60 | 10 |
| 570 | 10 |
{chart}
Referentie: [#1]
{column}{section}

{columnsection}{column:width=50%}
{chart:type=XYline|title=BoombedekkingAreaal moeras|xlabel=areaal boombedekkingmoeras (%ha)|yLabel=HSI |dataDisplay=true|dataOrientation=vertical|legend=false}
|| areaal boombedekkingmoeras (%ha) || HSI ||
| 0 | 0.8 |
| 100.1 | 10.5 |
| 201 | 0.71 |
| 402 | 0.5 |
| 50 | 0.3 |
| 60 | 01 |
| 70 | 0 |
{chart}
Referentie: [#1]
{column}{section}

{section}{column:width=50%}
{chart:type=XYline|title=Areaal moeras|xlabel=areaal moeras (ha)|yLabel=HSI |dataDisplay=true|dataOrientation=vertical|legend=false}
|| areaal moeras (ha) || HSI ||
| 0 | 0 |
| 0.1 | 0.5 |
| 1 | 1 |
| 2 | 1 |
{chart}
Referentie: [#1]
{column}{column:width=50%}
{column}{section}column}{section}

h3. Ornithologisch Basisregister [#2]

|| ecotoop-gebied || nest || voedsel || 
| open water |   |  |
| rietvegetaties | ++ | ++ |
| ruigten | + | + |
| zandige, open ruigten en pioniersvegetaties |   |   |
| heide stuifzand, veen, open duin |  |   |
| grasland |  |   |
| akkers |  |   |
| struwelen | + |  + |
| bos |  |   |
| bebouwd gebied |   |   |
| open gebied |  |   |

Het nest wordt gemaakt op de bodem en in de kruilaag.

Het voedsel wordt gezocht in de lage struiklaag, bodem, kruidlaag en lucht.

De bepalende factor van voorkomen is de aanwezigheid van riet en rietruigten en/of natte struwelen en struiken .


h1. Onzekerheid en validatie

(!) Deze rekenregels zijn niet gevalideerd.

Deze rekenregels zijn opgesteld aan de hand van een literatuuronderzoek [#1].

h1. Toepassingsgebied

Deze rekenregels zijn opgesteld voor de rietgors en zijn van toepassing op het bepalen van het broedgebied van deze soort [#1]. 

h1. Voorbeeld project

Niet aanwezig

h1. Referenties

1 {anchor:1} Van der Winden, J., Dirksen, S., Poot, M.J.M., 1996 . HSI-modellen voor 15 oevergebonden broedvogelsoorten. Ministerie van verkeer en waterstaat, Dienst weg en watebrouwkunde, Bureau Waardenburg, februari 1996
2 {anchor:2} Sierdsema
, H. Broedvogels en beheer. Staatsbosbeheer.SOVON. 1995